
Politika kontuak jai giroan bizi genituen eta gure herri honetan denek beren lekua izango zutela pentsatzen genuen. Garai hartan, alafede...! iragan mendeko garai hartako 79ko urte hartan (pasadizo zaharren kontu kontalari hasiko ginenik, horixe bai ez nuela espero nik!) sortu zen Euskadi Sioux sortzeko asmoa. Garai hartan ez genuen zehatz-mehatz
jakiten –edo, beharbada, bai- nondik sortzen zen asmo ugari haiek guztiak
finantzatzeko dirua. Garai hartan, izan ere, lagunen tribu bat ginen batez
ere, aldi berean elkarrengana gerturatutako eta elkarrengandik urrundutako
lagunen tribu bat, proiektuak egin eta azpijokoan aritzeko sagardotegietan
elkartzen zena, Gipuzkoako aldekoetan gehienetan. Elkartzen gintuen asmoa,
hitz gutxitan esanda, geure buruarengatik barre egitea zen, eta baita ere
politikarengatik, politikariengatik eta, mutur askotatik abiatuta, nahas-mahas
esango nuke nik, jaiotzen ari zen herriaren irudiarengatik. Guk hori guztia
egiteko aukera izan genuen garai hartan, zeren gure umoreak, errealitateari
mendeku hartzeko tresna egoki horrek, geure itxaropenaren ametsa
eta neurri bateko tolesgabetasuna baitzituen oinarri. Eta gaur egungo arrastora etorrita,
Euskadi Sioux aitzakiatzat hartu eta erakusketa bat egiteko proiektua sortu
denean, gure belaunaldikoek, aldizkaria gertutik ezagutu zuen jendeak,
gogotsu hartu dute berria. Iraganaren minez gaudela esango nuke nik, garai
haien zorretan, politika, gizarte mugimenduak eta bazterkeria hasi berria
jaiarekin, manifestazioekin eta kabaretarekin nahaspilatzen ziren garai
haien aiduru gaudela, alegia. Eta gogo beteta gabiltzan bezala
atsekabeak ere jotzen gaitu, geure buruari galdetzen baitiogu ea gaur egun
modurik balegokeen ordukoa birsortzeko, ea gaur egun gaitasunik balegokeen
orduko Euskadiren begiratu eta jarrera erne hura, gaur egun zoritxarrez
galdutzat eman beharko genukeen berezkotasun hura, atzemateko gai den irakurlea
ernaldu, sortu eta aurkitzeko. Orain dela gutxi, ezker abertzaleko
politikari batek Europako azken herri indigena gu garela esan zuen, eta
gure kultura askatzea Amazonetako oihana galbidetik gordetzea bezala dela.
Orain dela hogei urte guk ez genuen hainbeste mundu inguratzen, guk tribu
bat ginela sinesten genuen, kolektibo bat, desagertzeko arriskuan zegoena
betiko era guztietako etsaiengatik, gogaitasunarengatik eta dogmatismoarengatik
esate baterako, gure muga zehaztugabeen barruan eta kanpoan orduan ere
bizi ziren etsai horiengatik, alegia. Gure herri honetan post-modernotasunaren
zantzurik baldin badago, oraindik orain ernaldu berria izan arren, lehen
hazia Euskadi Siouxek jarri zuela esango nuke nik, horren bila ibili gabe
beti ere, aniztasuna eta mestizaia aldarrikatzen baitzituen itxitasun eta
dogmari aurre egiteko. Noizbait eginen den beste zerbaiten
zirriborro bat izan nahi du erakusketa honek; izan ere, beste erakusketa
bat egin nahi dugu, eta ez hainbeste amateurismo eta ausarkeria puntu bat
izan zuen aldizkariaz hitz egiteko, garai hark herri honetako esparru politiko,
sozial eta artistikoari ekarri zionaz jarduteko baizik. Eta baita proiektuan
murgildu ginen belaunaldikoak aipatzeko ere: Bernardo Atxaga, Ivan Zulueta,
Rafael Castellano, Josu Bilbao, Olariaga, Jon Zabaleta, Jon-Gurutze Unzurrunzaga
(Altxerri galeriakoa Rakel lagun zuela: andre eskuzabala benetan, beti
prest Getariako baserri-jauregia gure zerbitzura jartzeko), Ezkerra eta
beste batzuk, eta batez ere Vicente Ameztoy, aldizkariaren benetako aitapontekoa.
Aldizkaria desagertu egin zen halabeharrez, baina zazpi ale ateratzea lortu
genuen zazpi euskotar probintzien arrastoan... |
y pensábamos que este país iba a ser para todo el mundo. Es en ese momento,estamos hablando del año 79 ¡del siglo pasado! (creo que a nuestra generación jamás se nos pasó por la cabeza que acabaríamos escribiendo una frase como ésta), cuando nace la idea de Euskadi Sioux. Entonces, realmente, no se
sabía exactamente —o sí se sabía—, de dónde
salía el dinero para financiar tantas y tantas ideas como hubo.
De hecho éramos como una tribu de amigos, coincidentes y divergentes
a la vez, y los proyectos y conspiraciones surgían en una sidrería,
generalmente gipuzkoana. La idea, básicamente, era reírnos
de nosotros mismos, de la política, de los políticos, o de
la imagen del país que estaba naciendo de una manera diversa, incluso
anárquica. Quizás entonces eso se pudo hacer porque el humor,
que debe ser sobre todo una venganza de la realidad, nacía de cierta
ilusión esperanzada y también de cierta ingenuidad. En el momento actual, cuando
hemos hablado del proyecto de hacer una exposición sobre Euskadi
Sioux, mi generación, la gente que conoció la revista, se
ha interesado con entusiasmo, como si sintiéramos nostalgia y necesidad
de aquel momento en el que la política, los movimientos sociales
y la incipiente marginalidad se mezclaban con la fiesta, la manifestación
y el kabarett ... Y curiosamente también,
junto con ese entusiasmo, nos preguntábamos apesadumbrados si sería
posible hoy día repetirlo, si pudiera existir la capacidad de generar,
crear y encontrar un lector receptivo a aquella mirada y actitud que entonces
existía en Euskadi, aquella espontaneidad que, desgraciadamente,
parece perdida. No hace mucho, un político
de la izquierda abertzale decía que éramos el último
pueblo indígena de Europa, y que rescatar nuestra cultura era algo
así como salvar la selva amazónica. Nosotros —hace veintiún
años no llegábamos a tanto—, nos veíamos como una
tribu, un colectivo, cuyo peligro de extinción estaba en manos de
eternos y universales enemigos como el aburrimiento, o lo dogmático,
que estaban tanto dentro como fuera de nuestras imprecisas fronteras. Si se puede hablar, o no, en
este país, de cierta posmodernidad aún pendiente, creo que
Euskadi Sioux, sin pretenderlo, tuvo algo de ello en cuanto que abogaba
por lo plural y mestizo frente a lo cerrado y lo dogmático. Esta exposición no es
más que un apunte de lo que se pretende realizar más adelante,
una exposición que no hable de la revista en sí, que estuvo
llena de cierto amateurismo y desmadre, sino de lo que supuso aquel momento
en campos como la política, lo social y lo artístico en este
país. Y de la generación que estuvimos inmersos en el proyecto:
Bernardo Atxaga, Iván Zulueta, Rafael Castellano, Josu Bilbao, Olariaga,
Jon Zabaleta, Jon-Gurutze Unzurrunzaga (desde la galería Altxerri
con Rakele siempre tan generosa cediéndonos su caserío-palacio
en Getaria), el zurdo, y otras personas, y, en especial, Vicente Ameztoy
quien fue realmente el artífice de la revista. La revista, naturalmente,
desapareció; pero salieron siete números como las siete provincias
baskas... |